Chciałabym przedstawić praktyczne wskazówki dotyczące zgodnego z prawem korzystania z treści stworzonych za pomocą narzędzi AI. Omówię odpowiedzialność za naruszenie praw autorskich w wytworach AI oraz zaprezentuję narzędzia chroniące prawa autorskie twórców przed wykorzystaniem ich utworów do szkolenia AI.
Zaprenumeruj newsletterW erze cyfrowej przedsiębiorcy coraz częściej wykorzystują sztuczną inteligencję w swoich działaniach biznesowych. Dla kreatywnych branż, takich jak marketing, design czy sztuka, AI może stanowić inspirację i wsparcie w rozwijaniu nowych idei oraz efektywniejszym realizowaniu projektów. Umożliwia tworzenie najróżniejszych wytworów typu teksty, grafiki, projekty odzieży i akcesoriów, a nawet cyfrowe modelki.
Czy treść wygenerowana przy pomocy AI jest chroniona prawem autorskim?
Na gruncie obowiązujących przepisów i dotychczasowych poglądów doktryny oraz orzecznictwa w polskim prawie autorskim ochrona przysługuje wyłącznie utworom stworzonym przez człowieka. Na razie brak jest orzecznictwa krajowego czy unijnego dotyczącego przyznania bądź odmowy przyznania ochrony prawnoautorskiej treściom stworzonym za pomocą narzędzi AI.
Przykłady ilustrujące poglądy USA i Chin omówiłam tutaj: https://hansberrytomkiel.com/generowanie-tresci-przez-ai-a-prawo-autorskie/. Uważam, że możliwe jest przyznanie treści stworzonych przy pomocy narzędzi AI ochrony prawnoautorskiej jeśli człowiek aktywnie uczestniczył w procesie twórczym, wydając szczegółowe polecenia (prompty), wprowadzając pewne poprawki, a następnie kreatywnie modyfikując otrzymany rezultat (output).
Takie stanowisko zajął też Urząd ds. Praw Autorskich Stanów Zjednoczonych, który 29 stycznia 2025 r. opublikował 2 część Raportu na temat praw autorskich i sztucznej inteligencji. Zdaniem tego Urzędu wytwory generatywnej AI mogą być chronione prawem autorskim, gdy wkład człowieka jest wystarczająco duży, tj. jeśli poza promptami kreatywnie ingerował w treść AI.
Dlaczego przyznanie ochrony prawnoautorskiej jest takie ważne?
Tylko twórca może skutecznie dochodzić roszczeń z tytułu naruszenia praw autorskich, takich jak odszkodowanie czy ochrona przed nielegalnym kopiowaniem lub rozpowszechnianiem utworu, udzielaniem licencji. Można próbować dochodzić ochrony na podstawie przepisów o nieuczciwej konkurencji, ale jest to działanie trudniejsze dowodowo i nie ma możliwości np. uzyskania odszkodowania w wysokości dwukrotności opłaty licencyjnej.
Jak chronić swoje dzieła przed wykorzystaniem przez AI w Internecie?
Wprowadzając dane do oprogramowania AI, równocześnie dostarczamy algorytmowi treści do nauki. Użytkownik może jednak złożyć do operatora ChatuGPT wniosek o niewykorzystywanie przez narzędzie AI wprowadzanych przez niego treści (inputów).
Zgodnie z Warunkami korzystania z usługi Open AI, jeśli naruszone zostaną prawa autorskie poprzez np. wykorzystanie utworu w ramach danych szkoleniowych ChatuGPT (kopiowanie lub naśladowanie utworu), twórca może złożyć wniosek do Open AI stosowny wniosek o ograniczenie lub usunięcie dostępu do utworu, a także o zamknięcie konta osób dopuszczających się powtarzających się naruszeń.
Co więcej, Stowarzyszenie ZAiKS rekomenduje pewne rozwiązania mające na celu wzmocnienie ochrony twórców internetowych przed narzędziami AI. Przykładowo zamieszczenie klauzuli opt-out, dotyczącej wyłączenia możliwości korzystania z dozwolonego użytku publikowanych tekstów i danych, udostępnia też pliki blokujące wykorzystywanie plików multimedialnych przez AI.
Kto odpowie za naruszenie praw autorskich w wytworach AI?
Efekty działania genAI, które bazują na wprowadzonych materiałach, mogą naruszać prawa autorskie. Odpowiedzialność za naruszenie praw autorskich spoczywa głównie na użytkowniku systemu AI, który wprowadził dane do analizy lub wygenerował wytwór i który korzysta z niego w swojej działalności.
Rozporządzenie o sztucznej inteligencji („AI Act”), które w całości będzie stosowane od 2 sierpnia 2026 r. nakłada na dostawców generatywnych modeli sztucznej inteligencji obowiązek dokumentacyjny obejmujący szczegółowe podsumowanie wykorzystanych treści. Pozwoli to na udowodnienie naruszenia praw autorskich przez operatora AI na drodze sądowej. Do tej pory problematyczne było zdobycie informacji, które dane treningowe zostały wprowadzone do modelu AI przez samego operatora, a które przez użytkownika.
Konkluzje
Korzystanie z narzędzi AI musi być zgodne z prawem własności intelektualnej. Ważne jest, aby uważać na dane wprowadzane do systemów oraz zabezpieczyć utwory publikowane w Internecie. Przed komercyjnym wykorzystaniem efektów pracy AI, warto zapoznać się z warunkami dostawcy oprogramowania. Przedsiębiorcy powinni również chronić poufne dane i wprowadzić procedury oraz szkolenia dotyczące bezpiecznego korzystania z AI.
Natalia Basałaj
radca prawny
Źródło: Natalia Basałaj
